|
Paarden van elke leeftijd, elk ras en
gebruikstype herbergen permanent parasieten in het lichaam. Veel wormen hebben
het maagdarmkanaal als voorkeursplaats Indien de paarden niet regelmatig
ontwormd worden kunnen deze parasieten een bedreiging worden voor de prestaties
en de gezondheid van het dier.
Ziekteverschijnselen die veroorzaakt
kunnen worden door parasieten:
| · |
Slechte conditie en ruige vacht met (te) lang haar, trage
verharing |
| · |
Verminderde eetlust of vermeerderde eetlust |
| · |
Koliek (heftige buikpijnen) |
| · |
Bloedarmoede (geeft bleke slijmvliezen) |
| · |
Diarree (te dunne ontlasting) of een afwisseling van diarree en
verstopping |
| · |
Gestoorde en vertraagde groei |
Ziekteverschijnselen die af en toe in
verband kunnen gebracht worden met parasieten:
| · |
Kreupelheid |
| · |
Inwendige bloedingen |
| · |
Ontsteking van de huid |
| · |
Longontstekingen, soms zomerverkoudheid genoemd |
Ontwormen moet men op vaste tijden in
het jaar doen, net zoals vaccineren of hoefverzorging.
Hoe komen de parasieten in het
paard terecht?
Als voorbeeld nemen we
maag-darmwormen.
Het paard neemt ze op met de voeding...
De omgeving van het paard bevat heel veel eitjes van de maagdarmwormen. Ze
zitten niet alleen op het gras maar ook in het hooi, het stro en in besmet
water. Ook op de stalvloer kunnen eieren of wormlarven overleven, Het paard
wordt dus besmet bij het eten, het drinken of zelfs door het likken van de
vloer of wanden...
... die hij zelf besmet
heeft.
De eitjes of de larven die opgenomen zijn ontwikkelen zich in het lichaam tot
een volwassen worm die zich in de maag of de darmen bevind. Dit geeft
aanleiding tot de uitscheiding van miljoenen eitjes met de mest die op hun
beurt de omgeving besmetten
Door regelmatig te ontwormen wordt deze
parasitaire cyclus doorbroken en vermindert het gevaar op besmetting.
Welke zijn de belangrijkste
parasieten van het paard?
Het paard kan besmet worden door een
groot aantal parasieten. De ernst en het soort van de besmetting hangt af van
de leeftijd van de paarden en de manier waarop ze gehouden worden.
Voornaamste
parasieten
Parasieten van het veulen
| · |
Spoelworm (Parascaris equorum) |
| · |
Veulenworm (Strongyloïdes westeri) |
Parasieten van paarden op de weide
| · |
Kleine strongyliden (b.v. Cyathostominae spp.) |
| · |
Grote strongyliden (b.v. Strongylus vulgaris) |
| · |
Larven van de paardenhorzel (Gasterophilus intestinalis) |
| · |
Haarworm (Trichostrongylus axei) |
| · |
Lintwormen (bv. Anaplocephala spp.) |
Parasieten van paarden in de box
| · |
Aarsmade (Oxyuris equi) |
| · |
Spoelworm (Parascaris equorum) |
| · |
Veulenworm (Strongyloïdes westeri) |
Zitten
de wormen altijd in de mest?
Slechts enkele soorten van de parasieten
bij het paard kunnen met het blote oog gezien worden in de mest:
| · |
Larven van de paardenhorzel: na een ontwormingskuur of in de
lente. Ze zien er uit als dikke, bruine geribbelde maden. |
| · |
Larven van de kleine strongyliden kunnen in de lente gezien worden
als kleine rode wormpjes van ongeveer 0,5 cm. Dikwijls zien we dan tegelijk diarree
optreden. |
| · |
Zeer zelden kan men spoelwormen zien als witte wormen van enkele
centimeters lang of stukken van lintworm die er uit zien als langwerpige, witte
segmenten van ongeveer 0,5 cm. |
De andere parasieten zijn niet zichtbaar
met het blote oog. Met een microscoop is het mogelijk om in de mest de eitjes
of larven van de verschillende soorten te onderscheiden en te tellen. Dit
onderzoek noemt men ¨coproscopie¨. Dit onderzoek stelt ons in staat de soort en
de graad van de besmetting vast te stellen. Op basis van deze resultaten kan
dan in overleg met de dierenarts een aangepast ontwormingsschema opgesteld
worden.
Lokalisatie van de belangrijkste
parasieten
... en hun seizoensvariatie
Lokalisatie
van de verschillende parasieten in de organen
De parasieten kunnen zich in belangrijke
organen bevinden die daardoor een verstoorde werking kunnen vertonen.
Afhankelijk van de plaats in het lichaam waar de parasiet zich bevindt, kan
zelfs een lichte besmetting de weerstand en de prestatie van het paard verminderen.Parasieten
kunnen in verschillende stadia aanwezig zijn. Als ei, larve of volwassen worm.
|
Arteriële bloedvaten
|
Strongylus vulgaris (larven)
|
|
Longen
|
Dictyocaulus arnfieldi
|
|
|
Parascaris equorum (larven)
|
|
|
Strongiloïdes westeri (larven)
|
|
Maag
|
Trichostrongilus axei
|
|
|
Habronema spp.
|
|
|
Gastrophilus spp.
|
|
Pancreas-lever
|
Strongylus equinus (larven)
|
|
Buikvlies-lever
|
Strongylus edentatus (larven)
|
|
Dunne darm
|
Strongyloïdes westeri
|
|
|
Parascaris equorum
|
|
Blinde darm-Dikke darm/Rectum
|
Oxyuris equi
|
|
|
Anoplocephala spp
|
|
|
Strongylus spp.
|
|
|
Cyathostomina spp.
|
In
welk seizoen komen de parasieten voor?
De besmettingsgraad van weiden wordt
zeer sterk beïnvloed door de beweidingsgeschiedenis, de weersomstandigheden en
het seizoen. Deze bepalen ook de soorten parasieten die voorkomen.
Paarden kunnen op elk moment van het
jaar besmet worden met parasieten. Toch zijn er twee periodes die belangrijk
zijn voor een behandeling tegen parasieten: de lente en de herfst. Dit zijn
belangrijke periodes voor de behandeling tegen kleine Strongyliden en de
paardenhorzel.
Hoe
kan men het beste parasieten bestrijden?
De beste methode blijft het regelmatig
ontwormen van alle dieren aangevuld met goede hygiënische maatregelen.
Voor de keuze van het ontwormingsmiddel
zijn deze criteria belangrijk
| · |
De werkzaamheid: bij sommige producten zoals benzimidazoles heeft
men aangetoond dat bepaalde wormsoorten meestal ongevoelig zijn (= resistent
zijn) voor deze producten. |
| · |
Het brede spectrum: bepaalde middelen kunnen in één behandeling
een groot aantal parasietsoorten effectief bestrijden. |
| · |
De veiligheid: men moet er steeds op letten dat het gekozen middel
bij de juiste dieren wordt toegepast (b.v. leeftijd). |
Ontworming en preventieve maatregelen
De goede manier om te ontwormen
Alle behandelingen moeten worden
afgestemd op het gewicht van het dier.
Om een idee te geven, vindt u hieronder
het gemiddelde gewicht van het volwassen dier van de meest voorkomende rassen.
|
Arabier
Draver
Fjord
Haflinger
Halfbloed
IJslander
Ncw Forest
Shetlander
Trekpaard
Volbloed
Welsh
|
500 kg
600 kg
500 kg
500 kg
800 kg
400 kg
450 kg
250 kg
1200 kg
600 kg
400 kg
|
| · |
Bepaal het gewicht van het paard: hiervoor bestaan goede
schattingsmethodes (zie schema). |
| · |
Doseer het ontwormingsmiddel in overeenstemming met het gewicht:
dit is belangrijk in verband met de werkzaamheid en om de kans op
resistentieontwikkeling van de parasiet te verminderen. Soms kan het nodig zijn
om een volwassen paard meer dan één volle injector toe te dienen. |
| · |
Controleer voor de toediening of de mond van het paard leeg is. |
| · |
Breng de injector rustig in de mond van het paard zonder het te
laten schrikken. Bij zenuwachtige paarden kan het nodig zijn de injector te
verstoppen in de palm van de hand en die buiten het gezichtsveld van het paard
naar de lipspleet te brengen. De injector moet voor een groot deel in de mond
zitten om de pasta op de tongbasis aan te kunnen brengen. Dit bevordert het
vlot inslikken van het ontwormingsmiddel. Bij moeilijk te hanteren paarden kan
men eventueel het ontwormingsmiddel in een appel of een stuk brood geven. |
Hoe
vaak moet ontwormd worden?
Het is belangrijk om de paarden
regelmatig te ontwormen om het besmettingsniveau terug te dringen. Paarden op
de weide moeten vaker ontwormd worden dan paarden in de box. Uw dierenarts kan
u helpen een aangepast ontwormingsschema op te stellen. Mestonderzoek kan
hierbij helpen.
Parasieten
bestrijdingsprogramma met pasta
Merrie met veulen
| · |
Behandel de merrie rond het veulenen. |
| · |
Behandel het veulen op een leeftijd van 1 week oud. |
| · |
Behandel de merrie en het veulen bij het uitweiden en vervolgens
elke 6 weken tot het spenen (merrie en veulen altijd gelijktijdig behandelen). |
| · |
Behandel de merrie en het veulen bij het opstallen aan het einde
van het weideseizoen. |
Grazende paarden
| · |
Behandel bij het uitweiden. |
| · |
Behandel vervolgens elke 8 weken tot het einde van het
weideseizoen. |
Paarden op stal
| · |
Behandel bij het opstallen. |
| · |
Behandel daarna als dit uit de resultaten van mestonderzoek nodig
blijkt. |
Hygiënemaatregelen zijn
noodzakelijk
De ontworming van een paard moet vooral
gezien worden als een strategie. Men moet ook rekening houden met de omgeving
van het paard en de groep waarin het verblijft.
Daarom:
| · |
Behandel alle dieren die in dezelfde groep verblijven. Op die
manier wordt de totale besmettingsdruk verlaagd en vermindert de kans op
overdracht van besmettingen van niet-behandelde naar behandelde paarden. |
| · |
Plaats niet te veel paarden op dezelfde weide. Overbeweiding
bevordert de opbouw van de weidebesmetting. |
| · |
Verwijder 1 maal per week de mest van de weide. |
| · |
Verweid de paarden regelmatig naar een veilige, schone weide. Dit
is een weide die gemaaid en gehooid is of die niet eerder is beweid door
paarden afgelopen 12 maanden. |
| · |
Zorg voor een goede afwatering van de weiden. |
| · |
Reinig en desinfecteer de boxen met warm water onder hoge druk om
parasiet-eieren te verwijderen, met name spoelwormeieren zijn zeer moeilijk te
elimineren. |
| · |
Ontworm elk nieuw paard en plaats het 2 dagen afgezonderd van de
groep; hiermee wordt de kans op insleep van mest, besmet met wormeieren, sterk
verminderd. |
| · |
Was en desinfecteer regelmatig de dekens en het bandagemateriaal
om de overdracht van huidparasieten te vermijden, vooral tijdens de winter. |
|